Tìm hiểu về thiền và tỉnh thức

0
659

(Bài viết chỉ thể hiện quan điểm cá nhân)

Tâm trí của người mới bắt đầu

Dừng hết mọi hoạt động hướng ra phía bên ngoài, như một thí nghiệm, trải nghiệm, và ngồi hay nằm xuống để mở ra một cánh cửa tĩnh lặng, không ngoài mục đích gì ngoài việc có mặt cho những khoảnh khắc ở hiện tại của bạn.

Bạn có nhớ đến những cảm giác, hay hoàn cảnh đã đưa bạn đến hành trình tỉnh thức? Trong một khoảnh khắc nào đó, bạn nhận ra rằng bạn cần kết nối với bản thân theo cách riêng của bạn.

Suzuki Roshi, một thiền sư Nhật Bản đã nói:” Trong tâm trí của những người mới bắt đầu, luôn có rất nhiều khả năng, nhưng đối với người đã thành thục thì lại hạn chế rất nhiều”.

Những người mới bắt đầu đến với những trải nghiệm mới sẽ không biết nhiều về những trải nghiệm đó, vì vậy, tư tưởng họ rộng mở, sẵn sàng chấp nhận những thứ mới mẻ.

Và chìa khoá đó là luôn giữ được tinh thần này. Có thể, dần dà bạn sẽ không còn là người mới bắt đầu nữa. Nhưng hãy luôn nhớ rằng, từng khoảnh khắc đều tươi mới. Những điều bạn biết không cản đường cho sự chấp nhận những điều mới mẽ. Ngay lúc đó, một tinh thần của người mới bắt đầu luôn hiện hữu ở tùng khoảnh khắc bạn rộng mở đón nhận nó.

Ai đang thở?

Bạn đang thở hay đang được thở? Nếu bạn chủ động được hơi thở của mình thì không có ngày bạn phải …tắt thở. Đó là những suy nghĩ những người mới bắt đầu tìm hiểu về tỉnh thức như tôi hay hỏi.

Những câu hỏi như ai đang thở, ai đang bắt đầu thiền định, ai đang đọc những dòng này?

Hơi thở

Hãy lấy hơi thở làm ví dụ. Chúng ta cảm thấy việc thở là một điều hiển nhiên. Trừ khi, bạn bị nghẹt mũi và khó thở. Bất ngờ, lúc đó, bạn thấy hơi thở thật đáng trân trọng.

Hơi thở vào và ra khỏi cơ thể của bạn mọi lúc. Sự thật là chúng ta đang được thở. Bạn hít không khí vào và trả lại ra ngoài. Sự sống của chúng ta phụ thuộc vào hơi thở. Suzuki Roshi so sánh việc thở như cánh cửa khép rồi lại mở.

Hơi thở là một công cụ tiện lợi giúp bạn trở về thực tại vì hãy nhớ rằng chúng ta đang thở ngay lúc này. Hơi thở thường là đối tượng được hướng dẫn cho những người bắt đầu. Nhưng cảm nhận hơi thở không chỉ là bước thực hành của những người mới bắt đầu.

Hơi thở, mới bắt đầu, là đối tượng đơn giản bạn có thể bắt đầu luyện tập. Nhưng Đức Phật cũng nói rằng hơi thở chứa trong nó mọi thứ bạn cần để nuôi dưỡng nhân cách, trí tuệ và lòng từ bi.

Lý do là vì, như chúng ta sẽ thấy sớm thôi, việc chú tâm đến hơi thở không đơn giản là chú ý về hơi thở, hay là chú tâm đến một đối tượng nào đó mà chúng ta chọn chú tâm vào nó.

Đối tượng của sự chú tâm giúp chúng ta có được sự ổn định vững chắc hơn. Dần dần, chúng ta sẽ đi đến việc cảm giác được việc chú tâm bản thân nó là gì. Đó là về mối quan hệ giữa cái có vẻ như người chú ý (bạn) và đối tượng được chú ý. Hai phần trên sẽ trở thành một trong sự nhận thức, bởi vì chúng chưa bao giờ tách biệt từ lúc ban đầu.

Đó là điều cơ bản của nhận thức.

Tỉnh thức – công việc khó nhất thế giới

Nuôi dưỡng lối sống tỉnh thức là công việc bạn phải tự làm. Không ai có thể làm giúp bạn. Tỉnh thức phải trở thành một phần tử trong cuộc sống của bạn mà không gượng ép. Không phương pháp hay đường đi của ai có ích cho bạn bằng chính con đường mà bạn tự đi.

Thử thách của chúng ta là tìm ra chúng ta là ai và sống theo tiếng gọi đó. Chúng ta thực hiện điều đó bắng cách chú tâm đến mọi khía cạnh cảu cuộc sống bởi vì chúng sẽ hé mở trong khoảnh khắc của hiện tại.

Rõ ràng, không ai có thể làm điều đó thay bạn.

Có thể những điều này sẽ khó hiểu cho đến khi bạn bắt tay vào thực hành tỉnh thức. Sự thôi thúc bởi chính bạn để có cái nhìn mọi thứ theo đúng bản chất của nó, không phải bởi lăng kính của bạn.

Khi bạn bắt đầu thực hành tỉnh thức, bạn sẽ tận dụng mọi thứ bạn có, kể cả quá khứ khổ đau. Nó là chất liệu để bạn thực hành tỉnh thức. Trong quá trình luyện tập, bạn sẽ thấy rằng, bạn không cần phải bị trói buộc trong quá khứ, hay những ý tưởng, khái niệm bạn đọc, mà quan trọng hơn hết đó chính là giây phút hiện tại của bạn. Nó là điều quan trọng nhất.

Nếu bạn tỉnh thức trong giây phút hiện tại, thì bạn sẽ có được những giây phút sáng tạo tiếp theo vì bạn mang tư tưởng của người mới bắt đầu, có vô vàng khả năng và bạn không áp đặt tương lai với suy nghĩ và kinh nghiệm quá khứ của bạn.

Tỉnh thức là nhận thức

Tỉnh thức là việc chú tâm có chủ ý lên giây phút hiện tại và không phán xét.

Đôi khi bạn có thể nghĩ là cuộc sống của bạn phụ thuộc vào tỉnh thức. Nghe có vẻ hơi quá, nhưng sau này, bạn sẽ hiểu.

Điều gì xuất hiện khi bạn chú tâm, có chủ ý, trong thực tại, không phán xét. Và những thứ xuất hiện không gì hơn là bản thân nhận thức.

Nhận thức là một khả năng mà ta vừa quen lại vừa thấy lạ. Vì vậy thực hành tỉnh thức chính là khám phá những gì ta đã có. Nó không đòi hỏi bạn phải đi đâu, có thêm thứ gì vì đã sẵn có.

Đang làm hay đang là

Cuộc sống hiện đại khiến bạn bị cuốn trong vòng xoáy của công việc. Sáng bạn thức dậy và cố gắng làm thật nhiều cho đến mệt nhừ, về ngủ, sau đó lại lặp lại.

Ngoài ra, các thiết bị điện tử cũng làm cho nhịp độ cuộc sống của bạn nhanh lên!

Hãy cẩn thận, rất dễ để bạn bị cuốn vào guồng xoáy, một lúc nào đó bạn trở thành một người máy quên đi ai đang làm, làm cái gì và tại sao lại làm?

Lúc này, bạn cần sự tỉnh thức. Thông qua luyện tập chú ý và nhận thức sẽ nhắc nhở bạn nhận biết tình trạng “đang làm” sang “đang sống”. Bạn cho mình giây phút nghỉ ngơi.

Thức tỉnh

Nhiều người không để ý việc này, những bức tượng chúng ta thấy về Đức Phật là biểu tượng của một trạng thái tâm trí chứ không phải biểu tượng của thần thánh.

Đức Phật trong tiếng Pali có nghĩa là người đã thức tỉnh, thoát khỏi sự đau khổ. Những điều Đức Phật ngộ ra được đến từ nhiều năm cống hiến, thực tập nhiều phương pháp thiền khác nhau. Có thể nói, Đức Phật là một nhà khoa học vào thời đó, với thân thể và tâm trí, những gì Đức Phật có được, không tìm kiếm gì thêm, cống hiến thời gian để tìm ra câu trả lời mà Đức Phật thắc mắc như bản chất của tâm trí là gì? Bản chất của khổ? Và làm thế nào để có thể thoát khổ?

Điều chỉnh và làm vững chãi tâm trí

Một số những phương pháp hành thiền của Đức Phật giúp cho việc làm vững trải và điều chỉnh tâm trí để nó có thể chú tâm nhìn vào sự thật những gì đang được quan sát. Mỗi lần bạn thay đổi tư thế thôi cũng khiến bạn mất đi sự chú tâm. Do đó, phải có sự vững chãi.

Nếu bạn muốn sử dụng tâm trí của mình để quan sát, làm bạn và hiểu chính nó thì bạn cần học nguyên tắc đầu tiên đó chính là cách làm vững chãi đủ để nó có thể chú tâm trong một khoảng thời gian, và đáng tin cậy. Nhờ đó, mà bạn có thể nhận thức được những gì đang diễn ra dưới bề mặt của sự hoạt dộng của tâm trí.

Bạn có thể dễ dàng bị sự sao nhãng đánh bại. Sự chú ý của chúng ta không bền vững và thường chạy đi nơi khác, khi bạn trải nghiệm thiền định có hướng dẫn. Với sự luyện tập không ngừng nghỉ, bạn sẽ dần quên với việc chú tâm đến và đi, dần dà, tâm trí sẽ tự học cách tập trung tốt hơn.

Chỉ cần một chút vững chãi, kèm theo sự nhận thức cũng mang đến một lợi ích to lớn. Tuy nhiên, bạn cần nhớ không xây cho mình một ý tưởng rằng bạn phải làm một cách đúng để có được điều trên. Hãy hiểu rằng bản chất của tâm trí là sự lang thang, chỉ cần biết nó như vậy và hành thiền một cách thoải mái sẽ mang đến một sự khác biệt.

Thử thách của tỉnh thức đó chính là bạn có mặt ở hiện tại cho những trải nghiệm của bạn, như chính nó là. Và không có gắng thay đổi, hay thúc dục nó phải khác biệt, thế này hay thế kia.

Chất lượng của một trải nghiệm nằm ở sự nhận thức của bạn. Bạn có chừa chỗ trống cho nhận thức của những gì đang được hé lộ dần ra, dù nó là thoải mái hay không, bạn có thể an trú trong nhận thức hay không? Thậm chí chỉ an trú trong một hơi thở trước khi bạn cố gắng phản ứng, chạy trốn hay thay đổi những gì đang diễn ra?

Vẻ đẹp của sự kỷ luật

Kỹ luật ở đây là sự kiên trì lặp đi lặp lại thời gian tỉnh thức của bạn. Cuộc sống hiện đại có rất nhiều sự phân tán, khiến sự tập trung của bạn đi sang hướng khác.

Kỷ luật cũng là thói quen hàng ngày chúng ta dành ít thời gian ra để vào chỗ ngồi, và luyện tập hành thiền. Dù chỉ là một chút ít, hãy bắt đầu thật dễ dàng và thực hiện lặp đi lặp lại cho đến khi nó hình thành một thói quen.

Từ discipline có nguồn gốc từ từ disciple, có nghĩa là người đang trong tư thế sẵn sàng học hỏi. Vì vậy, khi chúng ta nói đến việc mang kỷ luật đến việc nuôi dưỡng sự tỉnh thức và nhận thức nó sẽ thử thách đến thế nào để có thể thực hành sự chú tâm trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Chúng ta đang tạo ra một môi trường cho việc học hỏi.

Khi cuộc sống của bạn trở thành nơi rèn luyện hành thiền cũng là giáo viên của bạn, thì mỗi khoảnh khắc trong cuộc sống xảy đến với bạn cũng là một bài học trong giáo trình.

Thử thách thật sự đó là chúng ta có mối quan hệ như thế nào với những gì xảy đến. Đây là nơi tự do tìm ra chính nó. Đây là nơi mà hạnh phúc thật sự được trải nghiệm, một khoảnh khắc cửa sự bình thản và bình yên.

Mỗi khoảnh khắc là một cơ hội để thấy rằng chúng ta không cần phải bỏ cuộc trước những thói quen cũ dưới mức của nhận thức. Với sự chú tâm và mong muốn tìm ra giải pháp, chúng ta có thể trải nghiệm sự không sao nhãng. Chúng ta có thể trải nghiệm sự không lệch hướng suy nghĩ, không cần phải sửa chữa, không cần phải làm gì.

Nếu chúng ta đối mặt với những thói quen cũ theo cách này, với tinh thần của người ham học hỏi các trải nghiệm qua từng khoảnh khắc, lặp đi lặp lại một cách nhẹ nhàng và từ tâm đối với chính bản thân. Bạn sẽ thấy thay đổi là một việc làm đầy sự bình yên và yêu thương.

Điều chỉnh cơ chế tự động

Suy nghĩ của bạn giống như một cơ chế tự động hơn là sự nhận thức.

Bạn cần chú ý đến điều này và dần dần chuyển từ cơ chế suy nghĩ tự động sang trạng thái nhận thức. Có thể, sau thời gian bạn sẽ đạt dược trạng thái tỉnh thức tốt hơn hiện tại hơn là tỉnh thức nhưng vẫn còn lạc trong mớ suy nghĩ.

Ngay sau khi bạn bắt đầu ngồi xuống hành thiền, bạn sẽ bắt đầu nhận ra, tâm trí có đời sống riêng của nó. Tâm trí của bạn sẽ liên tục suy nghĩ, tưởng tượng, nghĩ đến cái gì vui, sau đó, có thể lo lắng, yêu, ghét, và cứ thế tiếp diễn mãi. Những điều như vậy bạn sẽ không chú ý cho đến khi bạn bắt đầu ngồi xuống hành thiền.

Lúc bạn mới hành thiền bạn sẽ có những trải nghiệm như đang một trận đấu bóng đá, trận đấu đang diễn ra, và lời bình luận của BTV liên tục diễn ra song song với trận đấu. Cũng giống như cuộc sống của bạn vậy, mỗi khi bạn nhìn thấy, nghe thấy,… gì đó, luôn có những tiếng nói bình luận về sự kiện đó, cảm xúc bạn nổi lên, sau đó suy nghĩ của bạn chạy khắp nơi,…

Lúc bạn mới bắt đầu hành thiền, bạn cũng có những suy nghĩ như những hành động hành thiền này thật phí thời gian, và ngu xuẩn,… Vì con người luôn có xu hướng chọn những thứ thoải mái và dễ dàng. Thay vì hành thiền, ta có thể xem một bộ phim trên Netflix.

Suy nghĩ đang dần chiếm hữu bạn, tô màu cho cảm xúc, suy nghĩ liên tục trong 24/7, nhưng thường là bạn không để ý điều này đang diễn ra.

Nhận thức: Chìa khoá để cân bằng suy nghĩ

Nhận thức việc suy nghĩ của chúng ta giúp chúng ta có được sự cân bằng và góc nhìn để những suy nghĩ không quản lý cuộc đời chúng ta, mà chúng ta không hề hay biết.

Nhận thức việc chúng ta đang suy nghĩ rất quan trọng. Vì nó giúp cuộc sống chúng ta không bị suy nghĩ dẫn dắt mà chúng ta không hề hay biết.

Nhận thức cũng quan trọng như suy nghĩ. Ở trường, chúng ta được học để suy nghĩ, tính toán, phân tích nhưng lại xem nhẹ sự tự nhận thức. Khiến bạn làm việc và đang sống một cách tự động như người máy lại không hề hay biết điều đó.

Sự chú tâm và nhận thức là những kỹ năng có thể rèn luyện được

Sự chú tâm là một món quà, chúng ta có thể dùng trọn cuộc đời này. Là một kỹ năng quan trọng mà bạn nên rèn luyện. Sự chú tâm không những có ở lúc bạn làm việc, mà cả khi bạn nghỉ ngơi, bạn cũng phải chú tâm nghỉ ngơi thật sự. Có như vậy, thì mới có thể tái tạo năng lượng.

Rèn luyện sự chú tâm và nhận thức giúp suy nghĩ của bạn không còn máy móc, tự do và sáng tạo.

(còn tiếp)…

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here